Masao Abe:

Deze Japanse rotstuin is gemaakt volgens de filosofie van Zen. De hovenier heeft niet geprobeerd de natuur zijn idee op te leggen. In plaats daarvan heeft hij juist geprobeerd afstand te doen van zijn eigen ideeën. Hij is leegte geworden. Hij is "geen zelf" geworden. Je ziet daarom een witte vlakte van grint, een leegte. Hier heerst de leegte en als je er in slaagt om die leegte in jezelf te ervaren, dan bereik je Sunyata, verlichting.

Die leegte ben jezelf. Leegte is niet iets passiefs. Het is juist iets actiefs, spontaans. Als je afziet van alle franje, je gedachten, je identiteit, etc., kun je spontaan zijn en handelen. Daarom heeft de hovenier daar wat stenen gelegd. En hier wat.

De leegte manifesteert zich in iets concreets. Als je hier lang en rustig naar kijkt kun je de dynamiek van de leegte ervaren.

(Interview met Masao Abe, Filosofie Magazine, dec.'97/jan.'98)


< terug

Herman Parret:

"Ik stel mij voor dat we even de term 'zoom' bekijken, een term die zowel wordt gebruikt voor de rand van een weefsel als voor de rand van een bos of een dorp, zoals in het franse 'Lisière' .

Dit is geen weg meer naar een niemandsland, het randgebied van een buitenkant. 'Lisière' is de ruimte van een kloof die niet zeker is van haar limieten, een niemandsland, een limiet die door wilde of destructieve krachten wordt uitgerafeld en uitgewist.

Mijn semantische zwerftocht door het betekenisveld van Lisière (rand, franje, zelfkant) loopt uit op een begrip dat ik een neutrale plaats zal noemen, een plaats waarvan de eigenheid er juist in bestaat dat ze noch het ene noch het andere is, noch deze rand noch de andere. Nu is het veeleer zo dat de scheidende kloof, de neutrale plaats, de tussenruimte, zich ontwikkelt tot een Lisière."

(Uit: Vertoog en Literatuur. cahier lijn grens horizon. Meulenhoff. kritak 1993)